Weblog
Krista van Velzen

Meer dan een jaar heeft dit Kabinet de boot afgehouden als het gaat om zaken doen met de Tweede Kamer op vlak van dierenwelzijn. Telkens verwees landbouwminster Verburg naar de nota die nog geschreven moest worden. Vandaag werd haar Nota Dierenwelzijn dan eindelijk behandeld.

Vanwege de veelheid aan onderwerpen is het debat niet afgerond. Volgende week gaan we verder en kan ik moties indienen, wat ik natuurlijk zeker zal doen!

Voor mijn inbreng:

Voorzitter,

Dit kabinet heeft de mond vol van normen en waarden. Abortus, medische ethiek, homohuwelijk, drugsbeleid. Allen vooral ethische kwesties. Waarom vermijdt juist dít kabinet, juist deze minister dan zo angstvallig de ethische discussie over het houden van dieren, door deze te scheiden van dierwelzijn? Ik vraag mij af of dit wel te scheiden is.
Hoeveel lijden mag de mens het dier aandoen als het gaat om bijvoorbeeld het houden van dieren die mensen moeten vermaken met truukjes in een circus? En hoeveel lijden mag een huisdier ondergaan omdat de eigenaar graag een hond heeft met een bepaald kinky uiterlijk?
Daar lopen dierwelzijn en ethiek naadloos in elkaar over.

De beoordeling van de aanvaardbaarheid van het doel waarvoor dieren worden gehouden, het erkennen van intrinsieke waarde en het nee-tenzij beginsel zouden leidend horen te zijn in deze nota dierwelzijn. Je zou bijna denken dat het allemaal zo bedacht is om de PvdA de bal in het doel te laten schieten, waar Waalkens, ooit dierenbeschermer van het jaar als een van zijn belangrijkste missies aangaf een ethisch toetsingskader voor dieren te willen hebben. Ik ga er vanuit dat als het om ethische kwesties gaat de PvdA het er niet bij zal laten zitten, toch?

Minister Verburg komt met een mooie definitie van wat dierwelzijn is:

Dierenwelzijn betreft de kwaliteit van het leven van het dier, waarbij de houder de ‘vijf vrijheden’ respecteert en daarmee de grenzen van het adaptatievermogen van het dier niet overschrijdt.

Na lezing van uw nota heb ik met verbijstering moeten constateren dat u de 5 vrijheden wel op een prominente plaats in uw nota heeft opgenomen maar dat ze verder geen wezenlijke rol spelen, laat staan dat uw beleid er toe leidt dat mensen die de zorg voor dieren hebben deze vijf vrijheden van Brambell gaan respecteren, zoals u zegt te willen. Als u denkt dat de sector massaal deze vijf wijsheden gaat omarmen dan bent u toch wel bijzonder naïef. Dat hebben ze de afgelopen 43 jaar (zo oud zijn de gedachten van Brambell immers) ook niet gedaan..
Met een strikte toepassing van deze definitie kan het grootste deel van de misstanden tot het verleden kan gaan behoren maar dan moet deze minster wel verantwoordelijkheid gaan nemen, en beleid gaan formuleren wetende dat overlaten aan de markt een gelopen race is.

Ik laat de vijf vrijheden los op het beleid van deze minister.

Ik denk aan 42 miljoen vleeskuikenouderdieren. Zijn zij vrij van honger, dorst, onjuiste voeding? Nee, zij moeten zo efficiënt mogelijk eieren leggen en daarvoor is het nodig niet te snel te groeien en vervetten. Zij zitten op een permanent hongerdieet, ze krijgen namelijk maar 40% van het voedsel dat ze zouden willen eten. Daarnaast hebben zij snel last van hun poten, borstblaren en door hun bouw die eenzijdig gericht is op optimale vleesproductie last van verminderde mobiliteit en botafwijkingen. Als er gekozen wordt voor kuikens die iets trager zouden mogen groeien, dus niet het soort dat in 6 weken tijd opgroeit tot een door de poten gezakte klomp vlees van 2 kilo maar alles net een tikkeltje natuurlijker, dan hoeven de moederdieren geen honger te lijden. Waar blijft u dan met regelgeving gebaseerd op de vijf vrijheden? De houder moet toch de vijf vrijheden respecteren en het adaptatievermogen van het dier niet overschrijden? Graag een reactie.

Vrij van angst en chronische stress, stelt Brambell. Arm varken, dat op transport moet. Tijdens de mestfase moet het dier zoveel mogelijk voer omzetten in spier en zo weinig mogelijk verliezen aan activiteit en omgeving. Voor transport moet het dier, dat nooit iets anders heeft gezien dan zijn stal. Met sterke hartslag en stress komt het varken in contact met andere dieren, slechte ventilatie, en een omgeving vol prikkels. Door rustig rijgedrag en fatsoenlijk laden en lossen los je al veel van de problemen op. Kortere reistijden helpt ook. De Kamer heeft de minister middels de motie Van Velzen opgelegd nu de onderhandelingen te heropenen over maximum reisafstanden, maar de minister wacht rustig de Europese evaluatie af. In de Kamer beweerd ze dat het vervroegen van deze evaluatie veel effectiever is dan de onderhandelingen op dit punt opnieuw starten, maar het staat niet eens in haar zogenaamde ambities opgenomen. Minister: voer die motie uit!

Trouwens,
Ik las dat in Engeland besloten is om geen levende kalveren meer te vervoeren, maar ze eerst te slachten. Is de minister bereid het vervoer van levend slachtvee op korte termijn te verbieden?

Is het stelselmatig uitvoeren van keizersneden, omdat dikbilkoeien door doorfokken niet meer op de natuurlijke wijze kunnen bevallen, het respecteren van de vrijheid voor soorteigen gedrag? (Brambell) Weken pijn, ontstekingen, verklevingen en vergroeiingen door jaarlijkse keizersneden. En uw eigen deskundigen geven aan: het risico voor het dier wordt alleen maar groter naarmate het vaker keizersneden ondergaat. Zelfs een simpele handeling als het geven van pijnstillers gebeurt alleen in geval van nood. Het dikbilgen leidt bovendien tot dikke tongen, kromme poten en hart- en ademhalingsproblemen. Wat is er verantwoord aan het fokken van een ras dat niet meer op natuurlijke wijze kan bevallen van een kalf? Wie kan nog beweren dat het adaptatievermogen van het dier hier niet overschreden? Op dit moment zijn maximaal twee ingrepen per dier toegestaan. Dit moet ook van toepassing zijn op dikbillen. Ik overweeg een motie hierover in te dienen.

Geen nood, we hebben nog twee vrijheden over die de houder van dieren moet ‘respecteren’.

Een dier moet vrij van pijn, verwonding of ziekten zijn. Ingrepen als het castreren van biggen, vijlen van tanden, knippen van staarten, knippen van snavels, versnipperen van haantjes en onthoornen van runderen vallen daar vooralsnog niet onder. Ja, wel in 2015 stelt de minister, maar hoe ze dat aan gaat pakken daarover tasten de dieren in de bio-industrie in het duister. Over vrij van ziekte gesproken, hoe noemen we chronische bloedarmoede? Er moet een einde komen aan het bewust ziekmaken van kalveren, omdat de consument het lekker vind om kalfjes te eten die lijden aan bloedarmoede. Zelfs uw eigen deskundigen geven aan: ‘het is de vraag of hier gesproken kan worden van een verantwoorde situatie’. Een Hb-gehalte van 7 mmol/l moet het minimum zijn en ik overweeg hierop een motie.

Volgens de definitie moet ook thermaal en fysiek ongerief vermeden worden, of op z’n minst gerespecteerd Wat zou het thermaal en fysiek ongerief zijn voor pluimvee dat na beoogde elektrische verdoving levend en bij bewustzijn aan slachthaken wordt gehangen? Of dieren die het voorrecht hebben om onverdoofd halal geslacht te worden? Is de minister op de hoogte van de misstanden in pluimveeslachterijen en wat gaat ze daar nu aan doen nu ze de wijsheden van Brambell als fundament van haar beleid heeft benoemd? Ik wil een kort onderzoek gevolgd door maatregelen die er toe leiden dat geen dier onverdoofd aan de haken komt te hangen etc.

Deze minister schuift alles op lange termijn. Ofwel moet het eerst in Europa gebeuren. Ofwel gaan we eerst maar eens onderzoeken wat er te onderzoeken valt. Ofwel leggen we de deadline zo ver dat het niks anders is dan afschuiven op een ander kabinet waar we haar niet meer op af kunnen rekenen. De rol van de minister is een minimale. Slappe hap dus.

Neem rallyvissen. Sloten en vaarten leeg sleuren voor lol. Het is terecht dat dit inmiddels is verboden, maar waarom nou juist die regio waar dit het meest wordt georganiseerd DRIE jaar de tijd geven om af te bouwen? Een verbod is een verbod. Ik wil dat dit alsnog overal gaat gelden en overweeg een motie.

Dan naar de dieren waar deze nota dan wel over gaat. Ik zit met een hoop vragen:
Op welke wijze heeft de minister haar afwegingen gemaakt? Waarom bijvoorbeeld wel rubberen matten voor kalveren en geen stro voor varkens? Over de rubberen matten gesproken, ik begrijp dat de sector stevig aan het lobbyen is tegen de matten. Schrijnend, dat de minister de verantwoordelijkheid voornamelijk bij de sector legt, maar als ze zelf de verantwoordelijkheid neemt voor een paar minimale maatregelen dezelfde sector al begint te piepen dat het teveel is. De sector zal in meerderheid in haar overweging tussen economische en welzijnsbelangen nooit voor de tweede kiezen: toch is het lot van miljoenen dieren van de welwillendheid van deze sector afhankelijk: hopeloos!!

Voorzitter, ik ben blij dat dit Kabinet niet meehuilt met de wolven in het Europese bos die de legbatterij niet in 2012 willen verbieden. Ik ga er van uit dat het door de SP en de Tweede Kamer verlangde verbod op verrijkte kooien er nu komt. Het is zo marginaal minder dieronvriendelijk dan de legbatterij dat we daar niet in mee moeten gaan, zeker nu er nog amper een Nederlandse kippenboer is overgeschakeld. Maar haar enthousiasme over de kleingruppenhaltung kan ik niet plaatsen. De kippen zouden een stofbad kunnen nemen op de paar vierkante centimeters waar zaagsel is gestrooid, maar zelfs haar de door haar ingeroepen deskundigen uit Wageningen vragen zich af of dit weinige wel tegemoetkomt aan de behoefte van het dier. De kleingruppenhaltung is een grote verrijkte kooi zegt het LEI, maar het blijft qua oppervlakte voor het dier een variant op de legbatterij. Grote verschillen in welzijn zijn niet te verwachten, stelt het LEI vervolgens. Verenpikken en kannibalisme worden niet opgelost. Stofbaden en fladderen is nog steeds niet mogelijk. Ik begrijp niet waarom we over zouden stappen op een schaamlap, de sector laten investeren in wéér iets nieuws. We moeten af van al deze non oplossingen. Dit Kabinet moet de sector een helpende hand bieden door ze te begeleiden in het vergroten van de markt. Supermarkten willen af van kooieieren. Wakker Dier zet met succes producten onder druk. Met hulp van uw kant moet het toch mogelijk zijn om Nederland snel kooiei vrij te maken en een markt te creëren voor slechts scharreleieren?

Dan een gemiste kans. Deze minister heeft na ruim een jaar aan haar huiswerk gezeten te hebben nog geen analyse van het welzijn van konijnen, geiten, schapen en kalkoenen. Maar ook zonder onderzoek kunnen we zien dat met name bij konijnen en kalkoenen de welzijnsproblemen enorm zijn. Ik was laatst op werkbezoek bij een konijnenhouder en hij vertelde me dat hij, mede met hulp door de dierenbescherming, van alles had geprobeerd om ervoor te zorgen dat hij zijn konijnen zonder pijn en stress kon houden. Wat er ook geprobeerd werd: plastificeren van tralies, groepshuisvesting, het mocht allemaal niet baten. “Konijnen zijn gewoon niet te houden”, zei hij. “Bovendien eet niemand ze in Nederland”. Op mijn vraag waarom hij ze überhaupt hield moest hij het antwoord schuldig blijven. Voorzitter, ik heb nu twee keer een motie ingediend over welzijnsregels voor deze specifieke groepen. Eén aangenomen, één helaas verworpen. De minister kan niet aankomen met de bewering dat ze de welzijnsregels gaat laten onderzoeken. Dan heeft ze al mijn inbrengen en kamervragen nooit serieus genomen! Verre voorganger Brinkhorst concludeerde al dat de welzijnsproblemen enorm zijn, er ligt nog een nota van zijn hand. Ik kan niet accepteren dat deze dieren nu nog steeds niet aan bod komen en eis nu maatregelen.

Verwaarloosde hoeven, eenzame opsluiting in te krappe boxen of amper een droge ligplek in het weiland. Zo is het maar al te vaak gesteld met paarden die vaak zonder goed over na te denken aangeschaft zijn. Meer dan tweeduizend keer moest de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) vorig jaar in actie komen om zwaar onverzorgde pony’s en paarden te hulp te schieten. En dan hebben we natuurlijk ook nog de eigenaren die om commerciële redenen paarden houden. Paardenmarkten, doping, I&R, paardenmelkerij, allemaal praktijken die maar al te vaak welzijnsproblemen met zich mee brengen. Voorlichting is natuurlijk belangrijk, maar ik verwacht van deze minister duidelijk beleid voor het welzijn van paarden. Daarbij denk ik aan minimum oppervlaktematen voor de box waarin paarden worden gehouden. Ze geeft zelf aan dat de sector amper weet heeft van de grote hoeveelheid welzijnsproblemen, maar geeft ze vervolgens drie jaar de tijd om iets te doen. Leuk hoor, dan is deze minister weg en kan haar opvolger de problemen oplossen. Ik wil nu regelgeving en heb een motie klaarliggen.

De antwoorden op mijn kamervragen over bont stelden diep teleur. De minister doet in feite niets met de toezeggingen van haar voorganger om de import van vossen en chinchilla bont te verbieden, nu het per 1 april gelukkig ook niet meer in Nederland gefokt mag worden.. Ik vraag me af of ze überhaupt iets geprobeerd heeft? Ik heb destijds mijn moties ingetrokken wegens mooie beloften, daar heb ik nu spijt van. ‘Het staat nog niet vast of een importverbod van vossen- en chinchillabont mag’, stelt de minister. Nee, dat was dan ook precies mijn vraag! Is de minister bereid een importverbod in te voeren en vervolgens de eventuele juridische procedures af te wachten? Het etiketteren van bont kan los gezien worden van dierenwelzijn wat mij betreft. Het gaat hier om consumentenvoorlichting met betrekking tot de grondstof waarvan een product gemaakt is. Andere producten hebben toch zeker ook gewoon hun ingrediënten op de verpakking staan? Dat is toch ook verplicht?

Huisdieren:
Onbegrijpelijk dat de minister I&R enkel verplicht wil stellen voor honden, terwijl katten, met name in de zwerfdieren problematiek, het grootste probleem vormen. Wat gaat de minister nou doen met de standaarden van de OIE? Ik heb geen steekhoudend argument gevonden waarom we niet honden en katten in een ruk door chippen en overweeg op dit punt een motie. Eerst honden lijkt mij twee keer het wiel uitvinden.

Wat de RAD betreft ben ik altijd duidelijk geweest. Het is belachelijk dieren dood te maken, puur vanwege uiterlijke kenmerken. Het is het gedrag dat telt. Dat zal de evaluatie ook uitwijzen denk ik zo. Is de minister bereid om, indien de evaluatie zich richt op gedrag en niet ras, de RAD van tafel te vegen?

Het aandeel van LNV in de middelen van de LID is volstrekt onvoldoende. 300.000 euro, terwijl de dierenbescherming daar 2.000.000 tegenover zet. Ik overweeg een motie op dit punt.

Hobbydierhouders komen gewoon niet voor in de Nota. De minister heeft het met name over handelaren in honden en katten, maar honderdduizenden dierenliefhebbers houden zich in Nederland dagelijks bezig met siervogels, watervogels en kleine zoogdieren zoals eekhoorns en herten. Deze categorie dieren vraagt een andere manier van houden en dus ook een ander beleid. De organisatiegraad in deze sector is laag en de groep is zeer divers. Kan de minister aangeven wat ze met deze groep gaat doen en is ze bereid tot extra regelgeving of in ieder geval een nota over deze groep? Is herten houden of struisvogels nog een hobby? 20 pups per jaar of 4 nesten is nog hobby, maar kan ook erg lucratief zijn.

Tot slot, ik heb de afgelopen weken bergen reacties vanuit het veld gekregen. Wat opvalt zijn de verontwaardigde reacties van organisaties die bezig zijn met dierwelzijn en die op geen enkele wijze zijn betrokken bij het opstellen van deze nota. Ik dacht dat de minister 100 dagen het land in was gegaan om iedereen te spreken. Waarom heeft zij ogen en oren gesloten voor deze zeer betrokken groep?

Dank u wel.